Oedeem

Oedeem

Oedeem is een abnormale ophoping van vocht in het weefsel. De oorzaak hiervan kan in het bloed- of lymfevatensysteem liggen, maar dit hoeft niet altijd.

Veelgehoorde klachten zijn: zwelling, roodheid, warmte, huidveranderingen, een gespannen gevoel, tintelingen in de ledematen en een verminderde gevoelswaarneming. Indien onbehandeld kunnen er ernstige complicaties zoals wondroos of een ‘open been’ ontstaan. Het is dus verstandig om bij vermoeden van oedeem uw huisarts te raadplegen. Deze kan u dan wanneer nodig verwijzen naar Praktijk voor Huidtherapie Gelderland Zuid voor oedeemtherapie.

Behandeling van oedeem

‘Integrale oedeemtherapie’ kan bestaan uit verschillende onderdelen. De onderliggende oorzaak van het oedeem is hierin leidend. In alle gevallen is het terugdringen en/of stabiliseren van het oedeem het hoofddoel, genezing is niet mogelijk. Vermindering van het oedeem, verbetering van kwaliteit van leven en versoepeling van weefsel mag wel verwacht worden.

Veneus oedeem / chronische veneuze insufficiëntie

Bij veneus oedeem is er sprake van een dysfunctie van de kleppen in de afvoerende beenvaten, dit wordt ook wel aangeduid als chronische veneuze insufficiëntie. Doordat de kleppen niet goed sluiten blijft het bloed ‘staan’ in het been en als gevolg daarvan kan er zwelling optreden. Deze zwelling wordt ‘veneus oedeem’ genoemd. Andere symptomen bij chronische veneuze insufficiëntie zijn varices (spataderen), uitgezette venen aan de binnenenkel en de voetrand aan de binnenzijde, een donkerdere en/of een witverkleuring van de huid. Het eindstadium van onbehandelde CVI is een zogenaamd ‘open been’ (ulcus cruris).

Zwachtelen / ambulante compressie therapie

Om het oedeem in het been terug te dringen wordt het been ingezwachteld. De compressie van de zwachtels zorgt ervoor dat de kleppen in de afvoerende vaten beter sluiten waardoor er geen terugstroom van bloed optreedt. Bewegen is zeer belangrijk tijdens de zwachtelperiode. Bij beweging treedt de zogenaamde kuitspierpomp in werking, de belangrijkste kracht in de verplaatsing van bloed tegen de zwaartekracht in.

Therapeutisch elastische kousen

Op het moment dat het been zijn oorspronkelijke vorm weer terug heeft, dus wanneer er geen oedeem meer aanwezig is, kan er een therapeutisch elastische kous (TEK) worden aangemeten. Deze kous zorgt net als de zwachtels voor compressie, waardoor het behaalde resultaat behouden wordt. TEK worden overdag gedragen, maar ‘s nachts niet. U kunt bij Praktijk voor Huidtherapie Gelderland Zuid terecht voor therapeutisch elastische kousen en aantrekhulpen.

Lymfoedeem

Wanneer er een probleem is in het lymfatische stelsel kan er lymfoedeem optreden. Lymfoedeem is een zwelling van weefsels door ophoping van lymfevocht. Dit kan aangeboren zijn, maar ook door een operatie of door bijvoorbeeld langer bestaande chronisch veneuze insufficiëntie kan het lymfesysteem beschadigen en kan er lymfoedeem optreden. Uw huidtherapeut kan meerdere technieken inzetten om het lymfoedeem terug te dringen of verergering te voorkomen.

Manuele lymfedrainage

Manuele lymfedrainage is een speciale massagetechniek waarbij er een rekprikkel aan de huid en de daarin liggende lymfevaten wordt gegeven, zodat deze gestimuleerd wordt om lymfevocht af te voeren. Daarnaast wordt het lymfestelsel gestimuleerd tot het vormen van nieuwe lymfevaten.

Oedeemtaping

Ter ondersteuning van manuele lymfedrainage en/of wanneer het oedeem zich bevindt op een plaats die lastig te zwachtelen is, kan er gekozen worden voor oedeemtaping (ook wel lymfetaping genoemd). Deze tape werkt ‘liftend’ en blijft dag en nacht zitten, waardoor er continue stimulatie van de lymfevaten is.

Zwachtelen

Ook bij lymfoedeem wordt het aangedane lichaamsdeel gezwachteld om te voorkomen dat het vocht na de manuele lymfedrainage niet weer terugstroomt in het aangedane lichaamsdeel.

Therapeutisch elastische kous of ander compressief materiaal

Wanneer het oedeem is teruggedrongen of gestabiliseerd, wordt er in de meeste gevallen voor de aangedane ledematen een therapeutisch elastische kous aangemeten. Er kan ook gekozen worden voor ander compressief materiaal, zoals een hemd, compressiebroek of –beha.

Lipo-oedeem, lipolymfoedeem of lipofleboedeem

Lipo-oedeem wordt gekenmerkt door een symmetrische toename van vetweefsel in de bekkengordel en benen. De armen kunnen ook aangedaan zijn. Kenmerkend voor lipo-oedeem is dat het ontstaat tijdens of na de puberteit, er soms wel meer dan 2 kledingmaten verschil zit tussen het boven- en onderlichaam en dat de voetruggen (of handruggen) slank blijven. Door afvallen worden de benen niet slanker (maar is bij overgewicht wel aan te bevelen). Naast het esthetische aspect kunnen er klachten zijn als een zwaar en vermoeid gevoel, pijn (vooral drukpijn), snel ‘blauwe plekken’ en een koud gevoel. De oorzaak van lipo-oedeem is onbekend, er is wel vaak een familiaire aanleg. Bij langer bestaand lipo-oedeem kan het lymfestelsel ook minder goed gaan werken waardoor er lipolymfoedeem ontstaat.

De behandeling van lipo-oedeem begint met een gezonde levensstijl. Gewichtstoename moet worden voorkomen. Wanneer er ook een probleem met de lymfe-of bloedvaten (lipofleboedeem) is integrale oedeemtherapie nuttig en verlichtend. Het dragen van therapeutisch elastische kousen is aan te bevelen om verergering van de klachten te voorkomen.